Wednesday, September 15, 2010

Ο πόλεμος των τάσεων

Το 1761 ο Βενιαμίν Φρανγκλίνος κατασκευάζει τη γυάλλινη αρμόνικα. Ενα όργανο που δεν άντεξε πολύ καθότι μυστηριωδώς οι μουσικοί που το έπαιζαν μετά από κάποια χρόνια κατέληγαν παράφρονες.
Η τότε κοινή γνώμη πίστευε πως το όργανο ήταν στοιχειωμένο. Ενας Γερμανός μουσικολόγος της τότε εποχής εν ονόματι Friedrich Rochlitz το θέτει κάπως πιο επιστημονικά:


"Η φυσαρμόνικα διεγείρει υπερβολικά τα νεύρα, βυθίζει το μουσικό σε μια διαρκή ύφεση και κατά συνέπεια σε μια σκοτεινή και μελαγχολική διάθεση που οδηγεί σε μια αργή αυτο-εκμηδένιση. Εάν πάσχετε από οποιαδήποτε νευρική διαταραχή, δεν θα πρέπει να παίξετε ή να ακούσετε αυτό το όργανο, Αν δεν είστε ακόμη άρρωστοι πάλι δεν πρέπει, αν αισθάνεστε μελαγχολία πάλι δεν πρέπει."


Περί τα τέλει του αιώνα το όργανο είχε απαγορευθεί και εξαφανισθεί από προσώπου γης.
Τελικά, χρόνια αργότερα αποδείχθηκε πως η αιτία της ασθένειας των χειριστών του οργάνου ήταν ο μόλυβδος που υπήρχε τότε στο γυαλί της.






Μια άλλη ανακάλυψη του Βενιαμίν Φραγκλίνου είναι φυσικά ο ηλεκτρισμός..



Το 1802, o Humphry Davy είχε εφεύρει την πιο ισχυρή ηλεκτρική μπαταρία στον κόσμο,(μερικά βόλτ) το ίδιο έτος, δημιούργησε το πρώτο φως πυρακτώσεως από τη διέλευση του ρεύματος μέσω μιας λεπτής λωρίδας πλατίνας. Δεν ήταν αρκετά φωτεινή ούτε είχε μεγάλη διάρκεια για να έχει πρακτική χρήση, ήταν όμως το έναυσμα του 21 αι. Για τα επόμενα 75 χρόνια οι επιστήμονες θα προσπαθούσαν να κατευνάσουν και να αξιοποιήσουν πρακτικά τι νέα γνώση. Το 1809, ο Davy δημιούργησε τη πρώτη λάμπα με δύο ράβδους άνθρακα. Κατά τα πρώτα τρία τέταρτα του 19ου αιώνα πολλοί πειραματιστές έφτιαξαν τις δικές τους "λάμπες" και πολλές από αυτές τις συσκευές κατοχυρώθηκαν και με διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Ομως καμία δεν είχε σταθερό φως. Το 1835, ο James Bowman Lindsay επέδειξε σταθερό ηλεκτρικό φως σε δημόσια συνεδρίαση στο Dundee της Σκωτίας. Δήλωσε ότι θα μπορούσε να "διαβάσει ένα βιβλίο σε απόσταση εναμιση πόδιου". Το 1840, Βρετανός επιστήμονας Warren ανακαλύπτει πως με κενό αέρος η λάμπα άντεχε περισσότερο όμως το κόστος κατασκευής ήταν πανάκριβο.

Στη Βόρεια Αμερική στις 24 Ιούλη 1874 ο Henry Woodward με το Mathew Evans κατασκευάζουν λαμπτήρες σε διαφορετικά μεγέθη και σχήματα προσπαθώντας για πρώτη φορά να εκμεταλλευθούν εμπορικά το φως, αλλά η προσπάθεια τους ήταν ανεπιτυχής και κατέληξαν στη πώληση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας τους (US Patent 0181613), στον Thomas Edison. Ο οποίος τελειοποίησε και εκβιομηχανοποίησε τη λάμπα κεφαλαιοποιώντας το μονοπώλιο που του έδινε η πατέντα ευρεσιτεχνίας. Ο Έντισον εξάλλου δεν είχε ηθικά κωλύματα. Εν αντιθέσει με το Βενιαμίν Φραγκλίνο που δεν κατοχύρωσε ποτέ τις εφευρέσεις του (τυπογράφο κτλ), με κίνητρο και μοναδικό σκοπό το κέρδος ιδρύει την εταιρία GENERAL ELECTRICS και κεφαλαιοποιεί το φως. Η ιστορία θυμάται μονάχα αυτόν ως το σύγχρονο προμηθέα.


Τα χρόνια περνούν και ο Εντισον αρχίζει να καλύπτει τις ανάγκες της αριστοκρατικής ελίτ της Αμερικής με ηλεκτρισμό. Το 1882 περεχεί ηλεκτρικό ρεύμα σε 59 (!) πελάτες στο Μανχάταν της Ν. Υόρκης σαν μια μικρή αναπαράσταση της σημερινής κατάστασης σε ολόκληρο τον πλανήτη η Αμερική χωρίζεται σε πρώτο σε δεύτερο και τρίτο κόσμο. Ο Εντισον όμως χρησιμοποιούσε "Απευθείας ρεύμα" (DC) για να τροφοδοτεί τους πελάτες του. Μια κοστοβόρα επικίνδυνη και χρονοβόρα μέθοδος καταδικασμένη να εξυπηρετεί λίγους αφού το μονοφασικό ρεύμα δεν μπορούσε να διανύσει μεγάλες αποστάσεις απαιτώντας ηλεκτρικό σταθμό σε κάθε χιλιόμετρο.

Στις 6 Ιουνίου 1884 καταφθάνει στην Αμερική για να δουλέψει ως απλός υπάλληλος στη General Electric μετά από συστατική επιστολή του Charles Batchelor ένας άσιμος επιστήμονας εν ονόματι Νίκολα Τέσλα.

Ο Batchelor έγραψε στον Edison:

" Γνωρίζω 2 σπουδαίους ανθρώπους, ο ένας είσαι εσύ.
Ο άλλος είναι αυτό το νεαρό αγόρι."



Ο Τέσλα προτείνει στον Edison μια νέα μέθοδο για να τροφοδοτεί περισσότερο κόσμο φθηνότερα. Το εναλλασσόμενο Ρεύμα. (AC) Όνειρο του ήταν να χρησιμοποιήσει τους καταρράκτες του νιαγάρα για να μεταφέρει Ρεύμα σε όλη την Αμερική. O Εντισον έξαλλος διαφωνεί με το νεαρό επιστήμονα αποκαλώντας τον τρελλό. Ο Τέσλα τότε του προτείνει να του φτιάξει ένα καινούριο σταθερό ηλεκτρικό κινητήρα για την εταιρία του με μεγάλη δύναμη και ελάχιστη κατανάλωση. Ο Εντισσον του απάντησε πως "Αφού είσαι τόσο "έξυπνος" θα σου δώσω ένα εκατομμύριο αν το καταφέρεις". Μετά από ένα χρόνο ο Τέσλα του παίρνει τον κινητήρα όμως ο Edison αρνείται να του δώσει τα λεφτά που του υποσχέθηκε λέγοντάς του πως "Δεν καταλάβαινε αμερικανικό χιούμορ" ο Τέσλα τότε αρνήθηκε την αύξηση που του πρότεινε ο Εντισον και παραιτήθηκε. Ο Εντισον φυσικά χρησιμοποίησε τον κινητήρα του Tesla στις νέες του συσκευές (πλυντήριο αυτοκίνητο κτλ.) ενώ ο Τέσλα ψάχνει για αλλού δουλειά. Τελικά προσλαμβάνεται από τον επιχειρηματία George Westinghouse ο οποίος είχε σκοπό να εμπορευθεί το περιβόητο εναλλασσόμενο τριφασικό ρεύμα AC του Τεσλα.


Ο Edison εξαπολύει αρνητική καμπάνια κατά του εναλλασόμενου ρεύματος αποκαλώντας το "εξαιρετικά επικίνδυνο" εκτελεί δημόσια ζώα για να δείξει την επικινδυνότητα του εναλλασσόμενου ρεύματος και προωθεί νομοσχέδια για την απαγόρευση του στο Αμερικανικό κοινοβούλιο.



Προβοκατόρικα χρησιμοποιεί εναλλασσόμενο ρεύμα σε ένα και μοναδικό προϊόν της General Electrics: Την ηλεκτρική καρέκλα!




O Edison κερδίζει προσωρινά τη μάχη και η Αμερική συνεχίζει να χρησιμοποιεί μονοφασικό ρεύμα DC για πάρα πολλά χρόνια ακόμη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Elsinki και η Στοκχόλμη που χρησιμοποιούσαν μονοφασικό ρεύμα μέχρι το 1970.

Στην πράξη όμως το Εναλλασσόμενο τριφασικό Ρεύμα του Τέσλα ήταν η μόνη λογική λύση του μέλλοντος. Το μονοφασικό χρειαζόταν τον δικό του ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό σε κάθε ξενοδοχείο, σταθμό τρένου και ψηλό κτήριο της Ν.Υόρκης. Το πολυφασικό εν τέλει κέρδισε τη μάχη του καπιταλισμου και στις μερες μας ελάχιστες περιοχές στο κόσμο χρησιμοποιούν τη μέθοδο του Edison. Το τίμημα όμως που έπρεπε να πληρώσει η ανθρωπότητα για το πρόσκαιρο οικονομικό κέρδος του Εdison είναι πολύ πιο βαρύ, δεν είναι μονάχα οι χιλιάδες θανάτοι που προκλήθηκαν από τις πυρκαγιές που προκαλούσε το μονοφασικό ρεύμα, δεν ήταν μονάχα η καθυστέρηση στην ανάπτυξη και την τροφοδότηση του πλανήτη. Ηταν κάτι πολύ πιο βαθύ που χάθηκε. Το προσωπικό όφελος του ενός είχε τεθεί μια για πάντα πάνω από το οικουμενικό κοινό καλό και το συμφέρον των πολλών. Στην ουσία η ανθρωπότητα εξακολουθεί να είναι ένα αιχμάλωτο πρεζάκι στα νύχια των εμπόρων καυσίμων και ενέργειας. Ο παραλογισμός του μονοφασικού Ρεύματος αντικαταστήθηκε με πετρέλαιο.

Εν τω μεταξύ ο Τέσλα είχε εγκαταλείψει προ πολλού την τεχνολογία του τριφασικού Ρεύματος και δούλευε σε κάτι που αποκαλούσε ο ίδιος "δωρεάν ασύρματο ρεύμα". Όνειρο του ήταν με ένα και μοναδικό ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό στην ανταρτική να μεταφέρει δωρεάν και ασύρματο ρεύμα σε όλο τον πλανήτη.



"Η γη έχει ακτίνα 4.000 μιλίων. Γύρω από αυτή τη διενέργεια γη είναι μια ατμόσφαιρα. Η γη είναι ένας αγωγός. Η Ατμόσφαιρα, πάνω είναι ένας αγωγός.."



Στη φωτογραφία βλέπουμε μεταφορά ασύρματης ενέργειας
στην έρημο του Κολοράντο το 1899! (η φωτογραφία είναι από τη wikipedia)

Ο Τέσλα προσεγγίζει τον Jb. Morgan και του προτείνει την κατασκευή ενός σταθμού αναμετάδοσης ασύρματων ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων. Ο ισχυρός δαίμονας αποδέχεται την πρόταση του Τέσλα και τον χρηματοδοτεί. Στα μέσα του έργου ο Τέσλα εξομολογείτε στο Μοργκαν πως ο Σταθμός του αν ολοκληρωθεί ίσως να μπορεί να μεταδώσει και ασύρματο ηλεκτρικό ρεύμα στη γύρω περιοχή. Ο Μοργκαν έξαλλος του απαντάει..

¨Ασύρματο Ρεύμα; και που θα βάλουμε τον Μετρητή;"


Ο Μοργκαν ακυρώνει την κατασκευή και γκρεμίζει τον πύργο. Ο Τέσλα διαπομπεύεται ως ένας αποτυχημένος τρελός επιστήμονας και πεθαίνει μόνος και φτωχός σε ένα διαμέρισμα της Νέας Υόρκης με μονοφασικό ρεύμα. Το 1935 αρνείται να παραλάβει το βραβείο Νόμπελ που του προτάθηκε.



Μετά τον θάνατο η αμερικανική κυβέρνηση κατάσχει όλες τις σημειώσεις του Τέσλα και οι ιδέες του οδηγούν σε πολλές σύγχρονες εφευρέσεις..

Το ασύρματο ίντερνετ, Τις Ασύρματες τηλεπικοινωνίες, Την Ρομποτική, το Κοιλ, το λέιζερ , οι ακτινογραφίες, το σύγχρονο ηλεκτρικό μοτέρ.. και πάρα πολλά άλλα.


Το τελικό όραμα του όμως για δωρεάν ασύρματη ηλεκτρική ενέργεια σε όλο τον κόσμο παραμένει ένας αστικός μύθος και ένα ανικανοποίητο όνειρο..








"... Όπως απολαμβάνουμε από τις εφευρέσεις των άλλων, θα πρέπει να χαρούμε για μια ευκαιρία να εξυπηρετήσουμε άλλους με κάθε δική μας εφεύρεση. Και αυτό πρέπει να κάνουμε ελεύθερα και γενναιόδωρα."

Βενιαμίν Φρανγκλίνος

6 comments:

nahna said...

Ωραίο... πολύ ενδιαφέρον. Δικό σου είναι το κείμενο?

kyriakos said...

Ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια nahna.
Ναι, δικό μου είναι το έγραψα εψές το βράδυ.. ή πρωί *εξαρτάται πως το βλέπει κανείς.

strovoliotis said...

Πράγματι! Πολύ ενδιαφέρον και ενημερωτικό!

Φυσικά ο Μόργκαν είχε δίκιο: που θα βάλουμε τον μετρητή; :)

sstylian said...

Πάρα πολύ καλό το σημείωμα, πραγματικά διδακτικό, ωραίος λόγος, μπράβο!

Anonymous said...

Ενόμιζα ήταν να γράψεις τζιαι για την ιστορία με τον ελέφαντα, αν την έβρω να σου την γράψω

Anonymous said...

άκυρο, τωρά είδα οτι έβαλες το βίτεο...


ΕΧ